نمونه ای ازگیوسک اطلاعات گردشگری


رنجورعشق به نشود جز به بوی یار وررقنیست جان ندهد به جزبه نام دوست

سفر...
سفریعتی ازفراغت ها فرصت ساختن
سفریعنی پردهها را کنارزدن ،سفریعنی بی واسطه دیدن
سفریعنی فرصت طلایی زندگی ، سفریعنی پخته شدن
سفریعنی تحول ، سفریعنی تنوع ، سفریعنی دیدن انسانهادرلباسی دیگر
سفریعنی مشاهده ، سفریعنی مقایسه ، سفریعنی مکاشفه
سفریعنی پرداختن به رازورمزها ، سفریعنی تجربه رنگ وبوها
سفریعنی آمیزش فرهنگ ها ، سفریعنی با آداب ورسومی متفاوت آشنا شدن
سفریعنی دوردست رادردست گرفتن ، سفریعنی فاصله ها را برداشتن
سفریعنی تلطیف روان ، سفریعنی تغذیه جان
سفریعنی گشودن پنجره ها روبه جهان هستی
سفریعنی پاسخ به پرسش ها ، سفریعنی ارضای کنجکاوی
سفریعنی زندگی به وسعت گیتی ، سفریعنی سیرآفاق وانفس
سفریعنی یافتن کوله باری پرازخاطره
سفریعنی ازفرازوفرودتاریخ انگشت حیرت به دهان گرفتن
سفریعنی سپردن گلدان ها به ، همسایه ، سفریعنی فرستادن گربه به مهمانی
سفربخیر
قدمت چاپ
به روایت تاریخ قدمت چاپ به 5 قرن پیش از میلاد مسیح می رسد. در این دوره برای امضای اسناد (دربار، دولتی) از مهره هایی استفاده می شد که از چوب ساخته شده و به چاپ چوبی معروف بود.
چینی ها از نخستین مردمی اند که برای تولید کتاب از صنعت چاپ استفده کردند.
با توجه به پیچیدگی خط و الفبای چینی نسخه برداری (استنثاخ) در چین بسیار زمان بر و پر مشقت بود.
از این رو آنها شیوه های جدیدی را به کار گرفتند که کارشان آسان تر شود و برای تکثیر کتابهای مقدس از قالبهای چوبی استفاده کردند.
چاپ نوشته ها و کتاب ها با استفاده از قالب های چوبی از قرن دوم میلادی در چین رایج شد.
در آن زمان چینی ها سخنان فیلسوفان و حکمای خود را با استفاده از این روش چاپ کردند.
در اروپا نیز نخست تصاویر قدیسان با استفاده از چاپ با قالبهای چوبی در اختیار مردم قرار گرفت.
چاپ تصاویر قدیسان با استفاده از قالب های چوبی در دهه پایانی سده چهاردهم میلادی در آلمان و هلند شیوع یافت.
بعدها زندگینامه حضرت مسیح و دیگر اکابر مذهبی با استفاده از این روش به چاپ رسید. این کتابها تنها چند صفحه داشت و این نوع چاپ که چاپ قالبی هم گفته می شود در زمان گوتنبرگ (حدود قرن 15- میلادی 14) به اوج خود رسید و حتی سالها بعد از آن هم رایج بود.
یوهانس گوتنبرگ
چاپ با حروف متحرک در حدود یازده قرن پیش در چین و کره به وجود آمد. ابتدا حروف با سفال قالب گیری می کردند و بعدها در کشور کره قالب ریزی حروف انجام گرفت.
قدیمی ترین مطلبی که با استفاده از حروف فلزی در کره به چاپ رسیده متعلق به سال 1397 میلادی است.
نیم قرن پس از آن گوتنبرگ بی خبر از آنچه در مشرق زمین اتفاق افتاداه بود از حروف متحرک فلزی استفاده کرد.
گوتنبرگ به سال 1397 میلادی در خانواده ای در شهر مانیس آلمان به دنیا آمد. شهر ماینس یکی از شهرهای ثروتمند و پراهمیت آلمان بوده است. در میان حرفه های رایج دراین شهر زرگری و مهر سازی و سکه زنی بیشتر اهمیت داشت. گفته اند که گوتنبرگ زرگر قابلی بوده است و در کارگاه ریخته گری حرف می آموخت. حرفه ای که بعدها در ریختن حروف برای چاپ بسیار سودمند بوده است.
وی در سن 33 سالگی به شهر استراستبورگ سویس مهاجرت کرد و در همان زمان کار و مطالعه را روی اختراع چاپ آغاز کرد. او متوجه شده بود که تنها راه ارزان برای چاپ متون حروف فلزی است.
گوتنبرگ در سال 1442 میلادی طرح بزرگ چاپ تورات را آغاز کرد که این طرح سه سال به طول کشید. این تورات که به نام تورات 44 سطری معروف است شاهکار فن چاپ به شمار می آید.
نخستین ماشین های چاپ چوبی بودند و حروف سربی متحرک با روکش کنار هم قرار دادن حرف به حرف به شکل کلمه و سطر در آمده و پس از آغشته شدن به مرکب تصویر حروف با فشار روی کاغذ منعکس می شد.
ماشین های اولیه با دست کار می کردند و قادر به چاپ 300 تا 500 ورق در روز بودند.
تکامل ماشین چاپ
ماشین چاپ رفته رفته تکامل یافت و فردی به نام فرانکلین در اوایل قرن نوزدهم ماشین چاپ تمام فلزی ساخت. فرد دیگری به نام آدامز در سال 1830 میلادی ماشین چاپ اهرم دار را اختراع کر. این ماشین چاپ وسیله اهرم مانند داشت که بالا و پایین رفتن عمل فشار بر روی سطح کاغذ در نتیجه چاپ مطلب اتفاق می افتاد.
در قرن حاضر ماشین های چاپ به سوی علمی شدن پیش رفتند به طوری که مرکب، کاغذ، مواد پلاستیکی جدید، فنون رایانه ای و سایر مواد به کار گرفته شده در آن رفته رفته چاپ را از صنعت صرف به یک علم تبدیل کرده است.
در هزاره سوم تجهیزات حروفچینی، اسکنرهای حسگر الکترونیکی، دستگاههای خودکار ظهور فیلم، لوح های چاپ، به تجهیزات صنعت چاپ افزوده شدند و ماشین های چاپی ساخته شده که یک کتاب کامل با گذر از میان آن چاپ می شود.
تاثیرات اختراع چاپ
1ـ شکستن انحصار اطلاعات و گسترش دامنه آموزش و اطلاع رسانی
2ـ سرعت بخشیدن در پیشرفت علوم و فنون در انتقال تجارب و دانش ها به سایر ملل
3ـ زمینه سازی تحول و دگرگونی فرهنگی و تبدیل سنت شفاهی به رویه کتبی
4ـ اعتلای اندیشه ها و برقراری ارتباط و تعامل میان انسانها
صنعت چاپ در ایران
نخستین چاپخانه ایرانی در دوره صفویه در زمان شاه صفی در جلفای اصفهان افتتاح شد. این چاپخانه را ارامنه اصفهان دایر کردند و پس از آن ماشین های چاپ کوچکی توسط مبلغان مسیحی در شهرهای مختلف از جمله ارومیه نصب گردید.
با آغاز حکومت قاجار و گسترش روابط ایران و اروپا صنعت چاپ رو به گسترش رفت و عباس میرزا ولیعهد فتحعلی شاه با یک هنرمند آذربایجانی به نام زین العابدین تبریزی یکی از این ماشینها را در تبریز نصب کرد و پس از آن تهران دومین شهری بود که ماشین چاپ در آن به کار گرفته شد.
مهمترین تاثیر ورود صنعت چاپ به ایران سرعت بخشیدن به تغییر و تحولات فکری جامعه بود.
تاسیس مدرسه دارالفنون و نیاز به انتشار کتابهای درسی، کارگاههایی برای چاپخانه داری تاسیس شد و در چاپخانه مدرسه دارالفنون 40 کتاب درسی به چاپ رسید.
نهضت مشروطیت در ایران عامل افزایش چاپ روزنامه ها و اعلامیه ها و تقویت و گسترش این صنعت در ایران بود.
چاپخانه مجلس شورای ملی مدت کوتاهی پس از تشکیل مجلس اول در حدود 1286 به منظور چاپ و نشر روزنامه و مطلب اختصاصی مجلس به سرعت تاسیس شد و در مدت کوتاهی به بزرگترین چاپخانه کشور تبدیل شد. بعدها با تاسیس دانشگاه تهران در سال 1313 ونهادهای جدید آموزشی و لزوم چاپ و انتشار کتب درسی دولت و ارتش به تاسیس چند چاپخانه دست زدند. مانند: چاپخانه ارتش، چاپخانه دخانیات، چاپخانه راه آهن و...
اولین چاپخانه خصوصی در دهه 30 تاسیس شد و پس از آن چاپخانه های بسیاری در سراسر کشور افتتاح شد.
از دهه 30 به بعد افزایش چشمگیر شمار چاپخانه ها و ورود تجهیزات جدید پاسخی به نیازهای رو به افزایش چاپ در کشور به ویژه در بخش علمی و دانشگاهی بوده است که سال به سال نیز رو به افزایش است و با ورود تجهیزات و فنون جدید و استفاده از دستگاهها و شبکه های رایانه ای همپای جهان توسعه یافته است. چنانکه در سال 1374 روش چاپ تمام رنگی در مطبوعات با روزنامه همشهری شروع شد.
هم اکنون چاپ به صورت متحول و گوناگون از چاپ تمبر، اوراق بهادر، اسناد، برگه های سری، اسکناس و... در چاپخانه های اختصای و تحت مقررات خاص صورت می گیرد.
کاغذ
نخستین شکل ذخیره اطلاعات حکاکی بر روی سنگ و پس از آن فلزات و در مرحله بعد استفاده از لوحه های گلی بوده است.
قدیمی ترین نمونه های به دست آمده از کتابت بر روی سنگها حکایت می کند. لوح های گلی بین النهرین و اوراق پاپیروس مصر که قدمت آن به سه هزار سال پیش از میلاد مسیح می رسد از کهن ترین کتابهای چاپی به شمار می رود.
پاپیروس شباهت بسیاری به کاغذهای امروزی داشت و از گیاهی نی مانند ساخته می شد.
ایرانیان برای نوشتن از کتیبه های سنگی و گلی، پوست حیوانات و برگ درختان استفاده می کردند. پس از ورود کاغذ به ایران (قرن دوم هجری) برای شفاف شدن و استحکام بخشیدن به کاغذ آن را اصطلاحا آهار می دادند. بدین صورت که ورقه های کاغذ را یک شبانه روز در ظروفی حاوی مایع تخم گل ختمی یا نشاسته می خواباندند و پس از خشک شدن با مهره های مخصوص صیقل می زدند. این نوع کاغذ را اصطلاحا کاغذ آهار مهره می گفتند.
از کاغذهای آن زمان می توان به کاغذهای سمرقندی، خراسانی، شامی، کشمیری و خطایی نام برد.
برخی کاغذها مانند کاغذ کاهی نامرغوب بود و برای سیاه مشق و حساب و کتاب استفاده می شد و برخی نیز دارای نقش و نگار بوده و در دربارها به کار گرفته می شد.
کاغذ کنونی با استفاده از الیاف و پوست درختان به مواد شیمیایی درست می شود و میزان اسیدی که در جنس کاغذ به کار می رود دوام آن را مشخص می کند.
از دیگر ملاک های تقسیم بندی کاغذ جنس آن است مانند کاغذ خام، کاغذ چوب دار، کاغذ پارچه ای و ...
نوع دیگر تقسیم بندی کاغذها بر اساس کابرد آن است مانندکاغذ تایپ، جلد، کاغذ ضد چربی، کاغذ عکاسی و کاغذ نقشه.
اندازه های بین المللی کاغذ اصلاحاً سری A خوانده می شود و در اغلب کشورهای دنیا پذیرفته شده است.
A1, A2, A3, A4, A5
نشـــــر
واژه نشر امروز به عرضه انواع فراورده های اطلاع رسانی مانند نوار کاست، فیلم ویدئو، لوح فشرده اطلاق می شود و به فرایندی گفته می شود که در برگیرنده مناسبات عملکردی حلقه ای از افراد دست اندرکار و یا پدید آورنده یک اثر می باشد که از چاپ شروع شده و تا توزیع به دست مخاطب رسیدن را شامل می شود.
این هنر صنعت به صنایع دیگری مانند کاغذ سازی، صفحه آرایی، صحافی، عکاسی وابسته است.
دست اندرکاران صنعت نشر
پدیدآور
شخص یا سازمان یا هیئتی که مسئول مستقیم انتشار یک اثر فرهنگی و هنری را بر عهده دارد.
ممکن است پدیدآور آثار چند نویسنده را گزینش کرده و به چاپ برساند.
ناشــــر
به طور خلاصه وظایف ناشر عبارتند از:
1ـ گزینش اثر با پدید آورنده
2ـ سفارش اثر به پدید آورنده ای خاص یا موضوعی خاص به نویسنده
3ـ بررسی اثر پدیدآور جهت قبول یا رد
4ـ برنامه ریزی برای آماده سازی و نشر کتاب
5ـ ویرایش و طراحی و آماده سازی کتاب (حروفچینی، طراحی روی جلد، صفحه بندی)
6ـ چاپ اثر در چاپخانه طرف قرارداد
7ـ توزیع اثر که ناشر یا عوامل توزیع کننده یا کتاب فروشی ها انجام می دهند.
8ـ تامین سرمایه مورد نیاز در تمام مراحل
9ـ هماهنگی و سیاست گذاری در تمام مراحل
با توجه به وظایف پیش گفته ناشر مستقیما یا به طور غیر مستقیم با این افراد سر و کار دارد.
1ـ پدید آور یا پدیدآورندگان
2ـ ویراستاران (ویراستار علمی، فرهنگی و...)
3ـ طراحان هنری
4ـ عوامل فنی (حروفچین ها، نمونه خوانها، صفحه بندها و...)
5ـ عوامل دولتی (وزارت ارشاد، پلیس و ...)
6ـ چاپگران
7ـ گروههای تبلیغات
8ـ توزیع کنندگان
9ـ استفاده کنندگان (کتابخانه ها و خوانندگان)
مروری بر صنعت نشر ایران
صنعت نشر ایران (تقریبا قدمت 100 ساله دارد) که از همان ابتدا به طور عمده در پایتخت متمرکز بوده است. این امر در کشورهای دیگر نیز مصداق دارد اگر چه در آمریکا، نیویورک کلیه ناشران مهم را در خود جای داده است.
نسل اول ناشران ایران به طور عمده در بازار تهران و خیابان ناصر خسرو کار خود را شروع کرد و بعدها به مقابل دانشگاه منتقل شدند.
یکی از نامهای مشهور نسل اولی علمی ها هستند. میرزا علی اکبر خان خوانساری جد علمی ها در خوانسار کتابفروشی داشت. او به تهران آمد و کتابفروشی دایر کرد. بعدها پسران او کار پدر را ادامه دادند و انتشار علمی نام یکی از پرکارترین و مشهورترین ناشران نسل اول صنعت نشر در ایران می باشد.
از ناشران نسل اول می توانیم به نصراله صبوحی (بنیانگذار نشر مرکزی) محمد رمضانی (انتشارات خاور)، حسین معرفت (کانون معرفت)، عبدالغفار طهوری (کتابخانه طهوری) و زوار (انتشارات زوار)، جعفری (انتشارات امیرکبیر) نام برد. همچنین از انتشارات دانشگاه تهران و موسسه نشر فرانکلی به عنوان ناشران وابسته به دولت می توان یاد کرد.
نسل اول ناشران ایران خانوادگی و موروثی بوده است و کار نشر به طور سنتی از پدر به پسر منتقل می شد.
این نسل با آنکه عاشقان کتاب بوده اند اما به گروه فرهیختگان تعلق نداشتند. هیچ کدام با زبانهای خارجی آشنایی نداشتند و آثاری که منتشر می کردند از بهترین ها نبود.
ناشران نسل اول تا بیش از سال 1300 هجری شمسی تنها 10 موسسه انتشاراتی دایر کردند و پس از آن تا یک دهه بعد این تعداد به 16 موسسه رسید. در دهه 30، 40 و 50 شمسی به تدریج نسل دوم ناشران ایرانی پا به عرصه وجود گذاشتند این نسل نسلی است که با زبانهای خارجی آشناست و برخی از آنان نویسنده، مترجم و منتقد ادبی هم هستند. در این نسل کار نشر از پدر به پسر نمی رسد.
از این نامها می توان به انتشارات نیل، زمان، آگاه، مروارید و خوارزمی یاد کرد.
فرهیختگی و آگاهی در ادبیات مدرن انگیزه آنان در تاسیس چنین موسساتی است. هر چه نسل اول به ادبیات کلاسیک فارسی و متون مذهبی گرایش داشت نسل دوم نماینده ادبیات مدرن فارسی و ادبیات مدرن جهان بود.
در نیمه اول دهه 50 تعداد ناشران نسل اول و دوم به 127 ناشر در تهران و 56 ناشر در شهرستانها رسید. با انقلاب نسل سوم ناشران پا به عرصه وجود گذاشتند. این نسل از ناشران جوانی هستند که ابتدا با پدیده کتابهای جلد سفید به بازار کتاب ملحق شدند.
اینها اکثرشان کارکنان شاغل در کتابفروشی ها بودند و با چاپ کتابهای ممنوع در عرصه نشر حضور یافتندو با استعفای دولت موقت و سختگیری وزارت ارشاد پدیده کتاب جلد سفید هم فروکش می کند اما تعداد قابل توجهی از همان جوانها به علت جاذبه نشر با گرفتن مجوز پا به میدان می گذارند و عملا نسل سوم ناشران ایران شکل می گیرد.
نامهایی چون انتشارات روشنگران، دماوند، فرهنگ معاصر، چشمه، نیلوفر، قدیانی و ... و صدها نام دیگر همگی پس از انقلاب شکل گرفته اند.
تعداد ناشران بر اساس آمار رسمی وزارت ارشاد هم اکنون از مرز 2500 موسسه گذشته است.
اگر نسل اول به دلیل موروثی بودن و نسل دوم به دلیل فرهیختگی از نوعی همرنگی برخوردارند نسل سوم اما از این یکرنگی برخوردار نیست.
گروهی صرفا به دلیل اقتصادی و گروهی دیگر با آرمان خواهی به این صنعت روی آوردند.
در این میان عده ای نیز به علت دگرگونی عقاید سیاسی و یا عوامل اقتصادی در آن سوی آبها بساط نشر چیدند. نامهایی چون نشر باران، نشرکتاب، پارس و چشم انداز را می توان از این زمره برشمرد.
صنعت نشر
فعالیتی را که منجر به تولید یک کالای تجاری شود صنعت نشر می گویند.
در دهه های اخیر کتاب به یک کالای تولیدی تبدیل شده و بنابراین فرایندی را که چاپ و عرضه یک کتاب منجر می شود صنعت نشر می گویند. که این صنعت به صنایع دیگری مانند کاغذ سازی، چاپ، کتاب آرایی (صحافی و تجلید) وابسته است.
موسسه انتشاراتی
موسسه های انتشاراتی، ساختار و وظایف آن
همانطور که پیش تر گفته شد ناشر ممکن است دست یک شخص یا یک شرکت باشد و همچنین امکان دارد در قالب یک کتابفروشی خود تمام امور را انجام دهد یا به عنوان یک موسسه انتشاراتی کارها را دنبال کند. در صورتی که ناشر یک موسسه انتشاراتی باشد دارای بخش های زیر است.
1) مدیریت موسسه
که ممکن است رییس هیئت مدیره هم باشد که با رای گیری انتخاب می شود.
مدیر موسسه در یک نهاد دولتی توسط هیئت امناء انتخاب می شود و گاهی نیز مدیران ارشد یک مرکز فرهنگی او را منصوب می کنند اما در بخش خصوصی به طور غالب سرمایه گذار مدیر موسسه می باشد.
مهمترین وظایف مدیر موسسه
1ـ سیاستگذاری در راستای فعالیتهای موسسه برای نشر و چاپ کتاب و محصولات مکتوب
2ـ بالاترین مرجع برای عقد قرارداد با نویسندگان و مولفان
3ـ تعیین و نظارت بر سیاست های عالی
4ـ نظارت الی به امور ویرایش
5ـ جوابگویی و مسئولیت پذیری در خصوص محتوای کتاب
2) دفتر نشر
در هر موسسه انتشاراتی دفتر مدیر انتشارات یا دفتر نشر رابط میان موسسه و مردم است. این دفتر ارتباط میان نویسندگان و سایر واحدهای انتشاراتی و یا میان واحدها با یکدیگر برقرار می کند.
3) شورای نشر (کمیته انتخاب کتاب)
اهم وظایف شورای نشر
1ـ گزینش آثار برای تالیف یا ترجمه
2ـ سیاستگذاری و تعیین خط مشی فعالیت های فرهنگی موسسه
3ـ بررسی تخصصی و اعتبار سنجی نویسنده
4ـ کمک فکری به مدیر موسسه و بازوی مشورتی بودن
4) ویراستاری و هیئت تحریریه
وظایف بخش ویرایش
1ـ سرپرستی چاپ، تجدید در متن و یا توضیح آن و افزودن مقدمه و مطالب دیگر
2ـ بررسی و ارزیابی دست نوشته های تحویل شده
3ـ تهیه گزارش های فنی درباره اثر
4ـ ویراستاری در آثار ترجمه، مقابله ترجمه با متن اصلی و حصول اطمینان از صحت و دقت مترجم
5ـ آماه سازی فنی آثار برای چاپ
ویراستاری چیست
کنترل و بررسی دقیق و کامل یک اثر آماده انتشار از نظر محتوایی، مطابقت با اصل نوشته و حک و اصلاح اشتباهات زبانی و دستوری آن.
شورای ویرایش
گروهی از ویراستاران که سیاستهای ویرایش یک موسسه انتشارتی را دنبال می کنند و از افراد خبره تشکیل شده اند.
انواع ویراستاری
الف) ویراستاری ادبی
ویراستاری از نظر همگونی زبانی و بیانی با توجه به قواعد دستوری، املایی و انشایی زبان فارسی
ب) ویراستاری ساختاری و محتوایی
ویراستاری را می گویند که اثر را از نظر محتوایی و ساختاری مورد توجه قرار دهد بدین معنی که با توجه به موضوع کتاب، شیوه تالیف، نوع فصل بندی ها، طبقه بندی ها و عنوان و تقدم و تاخر مطالب رعایت شده باشد.
حتی ممکن است ویراستاران کتاب را بازآفرینی کنند.
ج) ویراستار مقابله گر
ویراستاری که آثار ترجمه شده را با اصل اثر سطر به سطر مقابله می کند تا از صحت و امانت داری مترجم اطمینان حاصل کند به این فرد یا افراد ویراستار مقابله گر می گویند.
د) ویرایش صوری و فنی
ویراستاری که عنوانها، سرصفحه ها، پانوشته ها، شماره صفحه ها، رسم الخطها و به طور کلی جزییات فنی کتاب را بدون توجه به محتوا بررسی قرار می دهد ویرایشگر فنی کتاب نام دارد.
هـ) ویراستاری تخصصی
ویراستاری که در یکی از رشته های علمی تخصص دارد و اثر را از نظر صحت مطالب علمی و به روز بودن مورد بررسی قرار می دهد.
ویژگی های ویراستار خوب
1ـ تجربه و درایت کافی و دارای تحصیلات مرتبط
2ـ شناخت کامل و جامع زبان فارسی
3ـ درک و دریافت پیام نویسنده و فراهم آوری زمینه انتقال آن به خواننده
4ـ نکته بینی، تیزنگری و آشنایی با ادبیات جهان
5) بخش هنری و گرافیک
دست اندرکاران این بخش مسئولیت های فنی و هنری را بر عهده دارند که عبارتند از:
1) طراحی 2) صفحه آرایی 3) نقاشی و رسامی
1) طراحی
ـ تغییر حاشیه و فضاهای سفید هر صفحه
ـ تغییر اندازه و نوع حروف
ـ تغییر تصاویر و جای قرار گرفتن آنها در صفحه و هماهنگ سازی و محتوا
ـ مشخص کردن نوع جلد همچنین طراحی روی جلد
2) صفحه آرایی (صفحه بندی)
در این قسمت متن ها حروف چینی شده و جدول ها و پانوشت ها و پیوست ها و تصاویر و ... روی صفحه های کاغذ درست مانند صفحات کتاب چیده و تنظیم می شود البته در حال حاضر تمام این امور به صورت رایانه ای انجام می گیرد.
3) نقاشی و رسامی
رسم نمودارها، جدول ها و استفاده از نقاشی و خط در طول کتاب.
در حال حاضر این کار نیز با نرم افزاهای مخصوصی انجام می گیرد، هنرمندان تزئین کار و صحاف هم گاه در این قسمت دخالت داشته و به تزیین کتاب با خط و نقاشی و هنرمندی های دیگر می پردازد.
6) بخش تولید
این بخش مسئول تبدل متن های آماده به متنهای چاپی بوده و بیشتر به امور فنی مربوط به چاپ و مراحل سپرده چاپ را انجام می دهد.
7) بخش مالی و اداری
گاهی در برخی از موسسات دو بخش از هم جا بوده و وظایف خاصی را برعهده دارد اما در انتشاراتی های کوچک، مسئولیت این بخش بر عهده یک نفر می باشد و عمده ترین وظیفه آن، جداسازی و برآورد هزینه های نشر و جمع و تفریق سود و زیان آن است.
8) بخش فروش
در انتشاراتی بزرگ این بخش واحدی است مستقل و حتی گاهی واحدهای برون مرزی هم دارد، در این بخش چرخه تولید کتاب به سرانجام رسیده و زمان توزیع آن می باشد و مسئولیت بازاریابی، تبلیغ، توزیع و فروش به عهده این بخش است (و حکایت غریبی است در بازار کتاب، در واقع مثل میدان مین است برای همین تبلیغات و بازاریابی درستی می خواهد)
9) بخش حقوقی
مشاوره دهی حقوقی است و دفاع از حقوق قانونی و جایگاهی موسسه در قرارداد با نویسندگان، پدیدآوردندگان و تطبیق فعالیتهای مجموعه با قوانین و قواعد جاری کشور و همچنین وکالت موسسه در دعواهای حقوقی و مشاجرات قانونی.
10) بخش مراحل نشر
ناشران با هر هدفی اقدام به دریافت یک اثر از نویسنده یا گرداننده کتاب نمایند سیاست ها و برنامه های خود را مد نظر قرار دهند در نامه ای که ممکن است مدون و در بسیاری مواقع نیز نانوشته و بر اساس عرف بازار و نرخ عرضه و تقاضا تنظیم شه باشد.
ناشر در هنگام دریافت یک اثر با اعمال سیاست و اجرای برنامه مدون ضمن سامان دهی به کار نشر و سهولت در ارزیابی و آگاهی، میزان خط تالیف نویسنده را هم تحریف می کند.
1) پذیرش اثر
در ایران روابط و مناسبات شخصی، نقش عمده را در انتشار کتابها بازی می کند. گاهی پدید آورنده رسما به دفتر انتشاراتی رفته و درباره انتشار اثر خود با ناشر گفتگو می کند تا به توافق برسد، اگر از سوی ناشر به مولف یا نویسنده موضوع خاصی پیشنهاد شده باشد، ناشر رعایت های چارچوب ها و سرفصل ها را نیز از نویسنده طلب می کنند، ولی در هر دو حالت قراردادها بین ناشر و نویسنده منعقد می شود که عمده ترین آن تعهدات مالی طرفین و حقوق هر دو طرف نسبت به چاپ اثر می گذاشت.
2) آماده سازی
پس از آنکه پدید آورندگان اثر را به صورت دست نوشته یا تایپ شه و یا در فلاپی دیسک به ناشر تحویل داد، ناشر یا همکاران او اثر را ارزیابی می کند در این مرحله هر کس نقطه نظری دارد به نویسنده منعکس کرده تا مورد اصلاح قرار گیرد.
شیوه نامه نشر قوانینی است که هر موسسه انتشاراتی برای حروفچینی اندازه حروف، علائم نشانه گذاری و مانند آنها وضع می کند تا آثار آن را مطابق با آن منتشر کند، هر ناشر شیوه نامه ای دارد که ویراستار بر اساس آن عمل می کند، پس از بررسی فنی و محتوایی و ارزشیابی و محتوا سنجی کتاب، تصحیح هایی، مقابله و غلط گیری و... کتاب به بخش طراحی و تولید سپرده می شود، در بخش فنی بیشتر در خصوص ویژگی های ظاهری یک اثر از قبیل قطع، تصمیم گیری می شود.
11) تولید فنی
شروع مرحله تولید فنی پس از اتمام همه مراحل ویرایش است و پایان آن آغاز کار چاپ کتاب است، این مرحله شامل طراحی کتاب، طراحی جلد و حروفچینی، صفحه آرایی و تصویرگری است.
تولید فنی شامل: طراحی، حروفچینی، صفحه آرایی، تصویرنگاری، طراحی جلد
اجزای کتاب
هر کتاب سه جزء اصلی دارد که شامل:
1ـ پیش از متن اصلی
2ـ متن اصلی
3ـ اجزای پس از متن
1ـ پیش از متن اصلی
1) جلد
پوشش اصلی کتاب که گاه از جنس مقواست، گاه چرم و...
جلد کتاب دارای اطلاعاتی مانند: عنوان کتاب، نام نویسنده، مترجم، گردآورنده و ناشر است.
جلدهای کتاب انواع گوناگونی دارد که بر اساس جنس تعیین می شوند.
الف) پارچه ای
که با چسباندن پارچه بر روی مقوا تهیه می شود و بسیار نرم و قابل انعطاف است.
ب) مقوایی
که در مقابل جلد شومیز قرار دارد. جلد شومیز نرم و قابل تا شدن است ولی جلد مقوایی نرم و قابل تا شدن نیست.
گاهی روی جلد مقوایی را با حروف طلایی رنگ می نویسند که اصطلاحا آن را زرکوب می گویند.
جلد تاثیر بسیار زیادی در فروش و جذب مخاطب دارد.
ترتیب و ترکیب رنگها جذابیت طراحی در روی جلد جدا از ایجاد جاذبه برای خریداران نقش مهمی هم در حفاظت از کتاب دارد.
معمولا برای کتابهای نفیس و مرجع (دایرۀ المعارف ها، لغت نامه ها و...) معمولا با جلدهای مرغوب و پوشش محافظ تعبیه می شود و معمولا بر روی آن یک پوشش اضافه نیز از نایلون (سلفون) است که روپوش کتاب می گویند.
2) برگه سفید و بسم الله
3) نیم صفحه عنوان
4) عنوان یا شناسنامه
اطلاعات کامل نویسنده، آدرس چاپخانه و فهرست نویسی و ...
5) صفحه اهداء
6) پیش گفتار (حرف نخست، سخن اول، سخنی با شما و...)
یادداشت نویسنده که هدف و مقصود خود را از تالیف می گوید و موانع و مشکلات کار را بر می شمرد.
7) فهرست مندرجات
راهنمای بخش های گوناگون با اشاره به صفحه
8) مقدمه
چکیده ای از خلاصه کتاب
2ـ متن اصلی کتاب
شامل فصل ها و باب ها و زیر فصل ها که با تقدم و تاخر و با رعایت مسایل ادبی و فنی آورده شده است.
پانویس ها و پی نویس ها و یا توضیح پیرامون بعضی واژه ها و اصلاحات نیز به عنوان بخش هایی از متن اصلی مورد تاکید می باشد.
3ـ اجزای پس از متن
1ـ نمایه یا سیاهه الفبایی نامها، واژه ها و موضوعاتی که در کتاب آمده است. (فهرست اشخاص، مکانهای جغرافیایی و نامهای خاص) مانند: آرش: کماندار ایرانی
و در مقابل هر واژه شماره صفحه ای که به آن نام یا واژه اشاره شده است آورده می شود.
فهرست اعلام: نمایه هاییی را که سیاهه نام اشخاص، اماکن، کتابها و رساله ها هستند فهرست اعلام می گویند.
2ـ پی افزوده ها و ضمیمه ها
به مطالبی که ضمیمه متن اصلی می شود مانند کتاب نامه، جداول، آمار و مطالب توضیحی، عکس و سند ضمیمه می گویند.
3ـ کتابنامه
سیاهه منابع و مآخذ بسیار اهمیت دارد زیرا اعتبار نوشته های علمی کتاب به کتابنامه و منابع آن است.
برخی از نویسندگان فهرست منابع و مآخذ را در پایان هر فصل ارائه می دهند.
تقدم و تاخر اجزای کتاب و ضمائم آن از جمله سیاست ها و برنامه های توافقی ناشران و نویسندگان می باشد.
طراحی
طراح با بهره گیری از ذوق و استعداد هنری، دانستن روانشناسی، ابتکار عمل و حس زیباشناختی علاقه و هنر خود را در اجزای کتاب جاری می کند.
طراحی جای صفحات، اندازه و نوع آنها، فضاهای خالی، شکل تصاویر و جای آنها را مشخص کرده و همچنین گاه جلد را نیز طراحی و اجرا می کند.
بهای کتاب
بهای کتاب معمولا قیمتی است که خوانندگان بر مبنای قیمت تمام شده می پردازد. این قیمت بر اساس قیمت تمام شده به اضافه سود ناشر با محاسبه تیراژ کتاب و درصدی که به نویسنده تعلق می گیرد می باشد.
|
فرمول محاسبه قیمت کتابها |
= |
15% سود × تیراژ× بهای کتاب |
|
100 |
در بازگشت سرمایه ناشر و سودآوری نشر عوامل زیر موثر است:
بازاریابی، معرفی، تبلیغ و توزیع مناسب
برخی از کتابها از حمایت دولت برخوردارند و به دلیل تعلق گرفتن یارانه، قیمت پایینی دارند.
ناشران حرفه ای عده ای از افراد هستند که به چاپ و توزیع، تبلیغ، فروش و تبلیغ کتاب می پردازند.
با وجود این برخی از آن بخشهایی نظیر توزیع و فروش هم داشته اند. ناشرانی که کار اقتصادی می کنند علاوه بر نشر توزیع کننده، چاپگر و کتاب فروش هم هستند. از آنانی که اصلی ترین وظیفه شان نشر کتاب است متفاوتند.
دسته بندی ناشران
ناشران از نظر موضوع به دو گروه عمده عمومی و خصوصی تقسیم می شوند:
در گروه خصوصی نیز به دو گروه خاص و خاص تر تفکیک می شوند.
الف) ناشران عمومی
در همه زمینه های شعر، داستان، تاریخ، دین و مذهب، جغرافیا، مسائل سیاسی و اجتماعی و... فعالیت می کنند.
ویژگی های ناشران عمومی
1ـ مخاطب خاصی را در نظر نمی گیرند بلکه اغلب به سرمایه خود فکر می کنند.
2ـ فعالیت آنها بیشتر جنبه اقتصادی دارد تا فرهنگی
ب) ناشران اختصاصی
ناشران اختصاصی در حوزه های خاصی مانند علوم پایه، ریاضی، زیست شناسی، هنر، کشاورزی و پزشکی فعالیت می کنند.
ویژگی های ناشران اختصاصی
1ـ چاپ آثار تخصصی که دارای اعتبار علمی می باشد.
2ـ به یک یا چند رشته علمی و دانشگاهی اختصاص دارد مثل انتشارات رشد برای کتابهای تربیتی است که مربوط به آموزش و پرورش است. یا نشر شکوفه برای بچه هاست.
برخی از ناشران هم کاملا در حوزه تخصصی کار می کنند مثلا در حوزه فنی مهندسی رشته عمران
ناشران از نظر کیفیت آثار کم ارزش دو دسته عمده دارند:
الف) ناشران با ارزش کم
ب) ناشران از نظر کیفیت آثار
الف) ناشران آثار کم ارزش
1ـ کاری به نیاز مخاطبان ندارند و به دنبال منافع مادی خود هستند.
2ـ توجه ای به کیفیت و محتوی کتابها نداشته و علاوه بر آن به شکل ظاهری نوع کاغذ و تصویرها و ... توجه ای ندارند.
ناشران آثار با ارزش در جامعه حرکت های اجتماعی و فرهنگی ایجاده کرده و به رشد و ارتقاء سطح دانش مردم کمک می کنند.
ب) ناشران با آثار با ارزش
1ـ نیاز مخاطب را می شناسد و از نیازهای علمی و خواسته های علمی و فرهنگی جامعه مطلع اند.
2ـ آثار با ارزش، مخاطب پذیر و تاثیر گذار چاپ می کنند.
3ـ اندیشه ساز و فرهنگ پرور بوده و از نویسندگان صاحب نام و برجسته کتاب چاپ می کنند.
ناشران از نظر سرمایه گذاری
ناشران از نظر سرمایه گذاری به دو دسته تقسیم می شوند:
1) ناشران آزاد و تجاری
ناشران با سرمایه خصوصی که سرمایه آنها یکسان نیست گاه با میزانی اندک و زمانی با سرمایه هنگفت آغاز کار کرده و دست به نشر کتاب می زنند و برخی از آنها پس از چند سال جزء شرکت های بزرگ به حساب آمده و دارای سهامی ارزشمند می شوند. این گونه ناشران اغلب انتفاعی اند یعنی برای توسعه و سودآوری دست به نشر کتاب می زنند.
2) ناشران دولتی و وابسته به دولت
ناشرانی که بیش از 50 درصد سرمایه آنها متعلق به دولت است. انتشارات دولتی غالباً سودآور نیستند و حتی گاهی به صورت رایگان به کتابخانه ها کتاب ارسال می کنند و قیمت کتابهای آنها هم بسیار ارزان است و همچنین برخی از آثار مانند فرهنگ ها، دایرۀ المعارف ها، تجدید چاپ نسخ خطی که بازگشت سرمایه کلی دارد توسط ناشران دولتی چاپ می شود. هدف این گونه ناشران امور خیریه، فرهنگی، تبلیغی، ترویجی بوده و چندان در پی سود و کسب درآمد نیستند.
ناشران کتابهای درسی و دانشگاهی
کتابهای درسی و دانشگاهی از ابزار مهم توسعه آموزشی و گسترش علم و فرهنگ می باشد. کتابهای درسی می بایست با محتوای مناسب و متناسب با نیازهای اجتماعی و فرهنگی جوابگوی دانش جویان و دانش آموزان باشد. برای انتشار کتابهای درسی دانش آموزان وزارت آموزش و پرورش نهادی را با عنوان سازمان تالیف و برنامه ریزی کتابهای درسی ایجاد کرده است که کار اصلی آن هدایت و تمرکز بخشی به تهیه و توزیع کتابهای درسی مدارس می باشد.
در این سازمان گروههای آموزشی مقاطع مختلف تحصیلی به برنامه ریزی برای تالیف و سازماندهی و توزیع کتابهای درسی می پردازند. همچنین گروههای تالیف و ترجمه متون علمی،آموزش و پرورش تطبیقی وگروههای همکاری سازمان های بین المللی نظیر یونیسف و یونسکو، روزآمد سازی کتابهای را به عهده دارد.
انتشارات دانشگاهی اغلب با بودجه دانشگاه و عواید فروش کتابهای دانشگاهی اداره می شود مگر آن که دانشگاه غیر دولتی باشد.
ناشران امور دانشگاه از جمله ناشران کتابهای باارزشی شمرده می شوند که در زمینه تدوین کتب دانشگاهی فعالیت دارند مانند انتشارات همت.
ناشران سازمانهای بین المللی
سازمانهای بین المللی نظیر یونسکو و ... که دارای جنبه های بین المللی است انتشاراتی هم دارند که هدف آن اشاعه دانش و فرهنگ در راستای هدف های آموزشی و تبلیغی می باشد.
خود ناشری یا خود نشری
پدید خود ناشری به کاهش قیمت کتابها در صورتی که پدید آورنده اموری از قبیل تایپ و حروفچینی، صفحه آرایی و صفحه چینی را انجام دهد ختم می شود.
( برگرفته ازمجله فصل نو)